آموزش رایگان تئوری موسیقی – درس دهم : گام دیاتونیک

گام های دیاتونیک

گام دیاتونیک : از آن جا که فاصله ی میان درجه ها در گروه گام های دیاتونیک یکدست و برابر نیست، و از آن جا که الگوی قرار گرفتن این فاصله ها در هر گونه با گونه ی دیگر متفاوت است، این گروه انواع گوناگونی را در بر می گیرد. در موسیقی امروزی، معمول ترین گام های رده ی اول (متشکل از پرده و نیم پرده) عبارتند از : گام های دیاتونیک بزرگ و گام های دیاتونیک کوچک.

درجه های گام : در گام های دیاتونیک هر نت را درجه ی آن می نامند و هر درجه وظیفه و نقشی، و نیز نامی، در آن گام دارد. در جدول زیر می توانید نام درجه ها را به زبان های مختلف مشاهده کنید.

گام دیاتونیک بزرگ : این گام با احتساب نت همنام آخر، هشت نت دارد و فاصله های میان درجه های متوالی، متشکل از پنج پرده و دو نیم پرده، بر اساس الگوی زیر تنظیم شده است، از چپ به راست عبارتند از :

گام دیاتونیک کوچک : امروزه در میان گام های دیاتونیک موسیقی غرب، مد دیگری وجود دارد که آن را مد مینور (کوچک) می نامند. در این مد، که آن را «مد مینور طبیعی» می گویند، مانند مد ماژور، پنج پرده و دو نیم پرده وجود دارد، با این تفاوت که جای آن ها برابر با مد ماژور نیست. این تفاوت البته در حالت این دو گام، گام بزرگ و گام کوچک، تاثیر می گذارد. اختلاف الگو در این دو، در پایین نشان داده می شود :

گونه های گام کوچک :

۱ . مد مینور هارمونیک : نظریه پردازان درجه ی VII را نیم پرده ی کروماتیک بالا برده اند تا فاصله ی میان درجه های VII و VIII را به نیم پرده ی دیاتونیک تبدیل کنند. گامی که به این ترتیب به دست می آید، گام کوچک هارمونیک خوانده می شود. (شکل ۱)

(شکل ۱)

۲ . مد مینور ملودیک : فاصله ی «یک پرده و نیمی» میان درجه های VI و VII در موسیقی قدیم فاصله ای ناماُنوس است و به این سبب که در قرون گذشته، سرایش فاصله های ناماُنوس در ملودی ها چندان جایز نبود، از این رو نظریه پردازان در ملودی هایی که در تنالیته های مینور ساخته می شدند، درجه ی VI را نیز نیم پرده بالا می بردند تا فاصله ی یک و نیمی پیشگفته تبدیل به فاصله ی یک پرده ای شود. (شکل ۲)

(شکل ۲)

منبع : تئوری بنیادی موسیقی نوشته ی پرویز منصوری

با نظر دادن، ما را در ادامه ی این راه یاری کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *