آموزش رایگان تئوری موسیقی – درس یازدهم : فاصله (۲)

انواع فاصله ها

بنیه های فاصله : فاصله ها از نظر بنیه هایی که به خود می گیرند، به دو گروه کلی تقسیم می شوند؛ فاصله های سه بنیه ای و فاصله های چهار بنیه ای.

۱ . فاصله های سه بنیه ای : سه بنیه ای ها عبارتند از : فاصله های یکم، چهارم، پنجم و هشتم (و فاصله های ترکیبی هر یک). بنیه های سه گانه ی آن ها عبارتند از : کاسته، درست، افزوده

۲ . فاصله های چهار بنیه ای : چهار بنیه ای ها عبارتند از : فاصله های دوم، سوم، ششم و هفتم (و فاصله های ترکیبی آن ها). بنیه های چهارگانه ی آن ها عبارتند از : کاسته، کوچک، بزرگ، افزوده

برای آن که تجسم روشن تری از گروه های دوگانه داشته باشیم، آن ها را در داخل گام نشان می دهیم. (شکل ۱)

(شکل ۱)

در جدول زیر می توانید انواع فاصله را مشاهده کنید. (جدول ۱)

(جدول ۱)

چند توضیح درباره ی جدول ۱ :

۱ . فلش های شماره ی ۱ مربوط به فاصله های چهار بنیه ای و فلش های شماره ی ۲ مربوط به فاصله های سه بنیه ای است.

۲ . هر یک از اعداد درون خانه های جدول، نمودار تعداد نیم پرده در فاصله ی مربوطه است.

۳ . بنیه های کاسته و افزوده در همه ی فاصله ها دیده می شوند.

۴ . همان گونه که پیشتر گفته شد، فاصله های سه بنیه ای فاقد بنیه های کوچک و بزرگ، و فاصله های چهار بنیه ای فاقد بنیه ی درست هستند.

۵ . هرگاه نت مبداُ فاصله را پایه ی گام بزرگ فرض کنیم، همه ی فاصله های هشت گانه، که نت بالایشان منطبق با یکی از نت های گام باشد، بنیه ی بزرگ یا درست دارند. در جدول بالا، به منظور یادآوری این نکته، دیواره ی برخی از خانه ها با خطی ضخیم تر نمود شده است.

ملایمت و ناملایمت فاصله ها : نت های دوگانه ی هر فاصله، هرگاه باهم و هم زمان به صدا درآیند، ممکن است به گوش انسان خوش آیند باشند یا نباشند. می توان فاصله های موسیقی را به دو عنوان فاصله های خوش آیند و فاصله های ناخوش آیند رده بندی کرد.

۱ . فاصله های خوش آیند : به ترتیب (از خوش آیندترین ها به سوی ناخوش آیند ها) عبارتند از : فاصله های هم صدا (یکم)، هشتم، پنجم و چهارم (همه با بنیه ی درست)، ششم بزرگ، سوم بزرگ، سوم کوچک، ششم کوچک و فاصله های ترکیبی آن ها (با همین ترتیب).

فاصله ی چهارم درست را نظریه پردازان «خوش آیند مشترک» گفته اند. سبب این نام گذاری را باید در دانش هارمونی جست.

۲ . فاصله های ناخوش آیند : به ترتیب (از ناخوش آیند ترین تا کم تر ناخوش آیند) عبارتند از : هفتم بزرگ، دوم کوچک، هفتم کوچک، دوم بزرگ و همه ی فاصله های افزوده و کاسته.

منبع : تئوری بنیادی موسیقی نوشته ی پرویز منصوری

با نظر دادن، ما را در ادامه ی این راه یاری کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *